Mülakat Soruları: İK İçin 40 Soru ve İyi Bir Cevabın İşaretleri

İyi bir mülakat, doğru soruları sormakla başlar ama orada bitmez. Aynı soruyu iki farklı mülakatçı sorduğunda biri adayın gerçek deneyimini ortaya çıkarır, diğeri ezberlenmiş bir cevapla yetinir. Fark, sorudan çok takip sorusunda ve neyi dinlediğinizdedir.

Bu rehberde işe alımda en sık kullanılan 40 mülakat sorusunu, neyi ölçtüklerine göre grupladık. Her grup için iyi bir cevapta neyi duymanız gerektiğini ve hangi cevapların dikkat gerektirdiğini de ekledik.

Mülakattan önce: Neyi ölçeceğinize karar verin

Tek bir soru yazmadan önce, bu pozisyonda başarıyı belirleyen dört ile yedi kriteri yazın. "İletişim becerisi" gibi genel kategoriler yerine, mülakatta kanıtını duyabileceğiniz kadar somut olsun: "10 kişiden büyük bir vardiyayı planlar" bir kriterdir, "liderlik" bir kategoridir.

Sonra her kriter için bir ya da iki soru seçin. Hiçbir kriterin kanıtını toplamayan soru, mülakatta yer kaplar.

Deneyim ve geçmiş

1. "Şu anki işinizde bir gününüz nasıl geçiyor?" İyi bir cevap görevleri, araçları ve birlikte çalıştığı kişileri sayar. Zayıf bir cevap unvanı tekrar eder.
2. "Zamanınızın çoğunu hangi iş alıyor?" Unvanın arkasındaki gerçek işi gösterir.
3. "CV'nizdeki projelerden gurur duyduğunuz birini anlatır mısınız? Sizin payınız neydi?" "Biz" yerine somut adımlar içeren bir "ben" duymak istersiniz.
4. "Sonuç ne oldu, nasıl ölçtünüz?" İyi adaylar kabaca da olsa rakamlarını bilir.
5. "CV'nizde [beceri] yazıyor. En son ne zaman, ne için kullandınız?" İlanı kopyalayan CV'lere karşı en etkili sorudur.
6. "Bir önceki işinizden ayrılma sebebiniz neydi?" Şikâyet değil bir sebep duymak istersiniz.
7. "Yöneticiniz sizin hangi konuda gelişmeniz gerektiğini söylerdi?" Dürüst cevaplar gerçek bir şey söyler ve bunun için ne yapıldığını anlatır.
8. "Kariyerinizde en çok öğrendiğiniz dönem hangisiydi?"

Yetkinlik bazlı mülakat soruları

Yetkinlik bazlı sorular adaydan geçmişte yaşadığı gerçek bir durumu anlatmasını ister. Geçmişteki davranış, benzer durumlarda gelecekteki davranışın en güvenilir göstergesidir. Cevabı dinlerken şu sırayı arayın: durum, görev, yaptığı şey ve sonuç.

Problem çözme

9. "Açık bir çözümü olmayan bir iş problemini anlatın. Nasıl yaklaştınız?"
10. "İstediğiniz bilgilerin tamamına sahip olmadan karar vermek zorunda kaldığınız bir durumu anlatın."
11. "Yaptığınız bir hatayı anlatın. Nasıl fark ettiniz, ne yaptınız?"

Planlama ve önceliklendirme

12. "Bitirebileceğinizden fazla işin olduğu bir haftayı anlatın. Neye önce başlayacağınıza nasıl karar verdiniz?"
13. "Baştan planladığınız bir projeyi anlatın. İşi nasıl parçalara ayırdınız?"
14. "Kaçırdığınız ya da kıl payı yetiştirdiğiniz bir teslim tarihini anlatın."

Ekip çalışması

15. "Bir iş arkadaşınızla bir işin nasıl yapılacağı konusunda anlaşamadığınız bir durumu anlatın."
16. "Size bağlı olmayan birinin yardımına ihtiyaç duyduğunuz bir durumu anlatın."
17. "Birine zor bir geri bildirim vermek zorunda kaldığınız bir anı anlatın."

Müşteri ve paydaş odaklılık

18. "Karşılaştığınız en zor müşteriyi ya da paydaşı anlatın."
19. "Bir müşteriye ya da yöneticinize hayır demek zorunda kaldığınız bir durumu anlatın."
20. "Bir müşterinin istediğinin ötesinde, gerçekte neye ihtiyaç duyduğunu fark ettiğiniz bir durumu anlatın."

Öğrenme ve uyum

21. "İşiniz için hızlıca öğrenmek zorunda kaldığınız bir şeyi anlatın. Nasıl öğrendiniz?"
22. "İlk başta katılmadığınız bir değişikliği anlatın. Ne yaptınız?"

Liderlik (ekip yöneten pozisyonlar için)

23. "Gelişmesine yardım ettiğiniz birini anlatın. Ne yaptınız, onda ne değişti?"
24. "Ekibinizde bir performans sorunuyla ilgilenmek zorunda kaldığınız bir durumu anlatın."
25. "Ekibinizin hoşuna gitmeyen bir karar aldığınız bir anı anlatın."

Motivasyon

26. "Bu pozisyona neden başvurdunuz?" İyi bir cevap pozisyondaki somut bir şeyi adayın kendisiyle ilgili somut bir şeye bağlar.
27. "Bir sonraki işinizi şu ankinden daha iyi yapacak şey ne olur?" Cevabı pozisyonun gerçekte sunduklarıyla karşılaştırın.
28. "İki üç yıl sonra nerede olmak istiyorsunuz?" Hırsı ölçmüyorsunuz; bu pozisyonun adayın yolunda bir adım mı yoksa bir sapma mı olduğunu anlamaya çalışıyorsunuz.
29. "Şirketimiz hakkında neler biliyorsunuz?" Çoğu pozisyon için temel bir araştırma beklemek adildir.

Pratik konular

30. "Bu pozisyon [konum] merkezli ve haftada [sayı] gün ofiste çalışılıyor. Bu sizin için uygun mu?"
31. "Bu pozisyonun ücret aralığı [aralık]. Beklentinizle uyumlu mu?"
32. "İhbar süreniz ne kadar, ne zaman başlayabilirsiniz?"
33. "Bu ekip [vardiya düzeni] ile çalışıyor. Bu saatlerde düzenli olarak çalışabilir misiniz?"
34. "Başka süreçleriniz var mı? Bilmem gereken bir zaman planı var mı?"

Pozisyona özel sorular

Her pozisyon için en önemli kriterlere göre iki üç soru yazın. Birkaç örnek:

35. Satış: "Normal bir haftada kaç görüşme ya da toplantı yapıyordunuz, dönüşüm oranınız neydi?"
36. Müşteri hizmetleri: "En son ilgilendiğiniz zor müşteriyi anlatın. Ne istiyordu, siz ne yaptınız?"
37. Yazılım: "Yakın zamanda geliştirdiğiniz ya da değiştirdiğiniz bir sistemi anlatın. Hangi ödünleşimi yaptınız?"
38. Depo ve operasyon: "Bir vardiyada kaç kişiyi yönettiniz, işi nasıl planladınız?"

Kapanış

39. "CV'nizde açıklamak ya da eklemek istediğiniz bir şey var mı?" Boşlukların ve kısa sürelerin çoğu zaman basit bir açıklaması vardır.
40. "Pozisyon ya da ekip hakkında sormak istedikleriniz neler?" İyi sorular ilgiyi gösterir.

Takip sorusu sorudan daha önemlidir

Bir cevap düzgün ama genel geliyorsa şunu sorun: "Tam olarak siz ne yaptınız?" ya da "En son örneği anlatır mısınız?" Gerçek bir hikâye takip sorusunda ayrıntılanır. Ezberlenmiş ya da yapay zekâyla yazılmış bir cevap ise belirsizleşir.

Sorulmaması gereken sorular

Bazı sorular iyi niyetle sorulsa bile ayrımcılık riski taşır. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, iş başvurusu ve işe alım aşamaları dâhil istihdamda ayrımcılığı yasaklar. Şunları sormayın:

• Yaş ya da doğum tarihi (yalnızca yasal alt yaş sınırını doğrulamanız gerekiyorsa sorulabilir)
• Medeni durum, çocuk, hamilelik ya da aile planları
• Din, etnik köken, siyasi görüş
• Sağlık durumu ya da engellilik. Adayın pozisyonun temel görevlerini yapıp yapamayacağını sorabilirsiniz.

Güvenli kural şudur: Yalnızca işin gerektirdiği konuları sorun ve her adaya aynı şekilde sorun.

Cevapları nasıl puanlarsınız?

"Enerjisi yüksekti" gibi notlar değerlendirme toplantısında bir işe yaramaz. İlk mülakattan önce kriterlerinizi kısa bir mülakat değerlendirme formuna dönüştürün ve her kriteri mülakattan hemen sonra puanlayın:

Puan	Anlamı
1: Kanıt yok	Aday örnek veremedi ya da örnek kriterle çelişiyor.
2: Biraz kanıt	Bir örnek var ama belirsiz, kapsamı küçük ya da büyük kısmı başkasının işi.
3: Net kanıt	Adayın işi kendisinin yaptığı, pozisyonun gerektirdiği seviyede en az bir somut örnek.
4: Güçlü kanıt	Sonuçlarıyla birlikte birden fazla somut örnek.

Her puanın yanına bir satır kanıt yazın, mümkünse adayın kendi sözleriyle. Yöneticinin okuyacağı kısım o satırdır.

Mülakatları ölçeklendirmek

Yüzlerce başvuru alan bir pozisyonda her adayla 30 dakikalık bir ön mülakat, yöneticinin ilk mülakatından önce onlarca saat demektir. Bu yüzden birçok ekip yalnızca ilk birkaç uygun CV'yi arar ve geri kalanını hiç görmez.

Firstview iki yerde yardımcı olur:

• CV değerlendirme: Her CV kriterlerinize göre değerlendirilir ve her kriterin gerekçesi yazılır. Böylece yalnızca deneyimi uyan adaylarla mülakat yaparsınız.
• Yapay zekâ ile mülakat: İlk mülakatı yapay zekâ, her adayla aynı sorular ve aynı kriterlerle, canlı ve sesli olarak yapar. Cevap yetersiz kaldığında takip sorusu sorar ve her kriter için adayın kendi sözleriyle bir rapor yazar. Kimin ilerleyeceğine yine bir insan karar verir.